ماني

It was a few years ago, we were driving along Wali-Asr street and it was raining, in a cold night of winter, inside it was warm and we were laughing all together. Tonight I was driving on street under rain again but with all of you away, Oh dear! I missed you all crazily and I'm scared of finding myself back in Tehran again!

هر کی حال داشت، ترجمه اش کنه لطفا

همه چیز یه دفعه اتفاق می افته. یه روز صبح از خواب بیدار می شید و احساس می کنید که حالتون هیچ خوب نیست. یه مزه تلخ تو دهنتونه و سرتون درد می کنه. اول فکر می کنید که شاید به خاطر می گساری دیشبه و غذایی که خوردید. اندوه قلبتون رو پر کرده و خلاصه کلی حالتون گرفته است. می رید دستشویی که آبی به سر و صورتتون بزنید که یه دفعه تو آیینه قیافه ای رو می بینید که اصلا نمی شناسید با موهای ژولیده و ریش نتراشیده و چشمهای پف کرده بهتون زل زده. تازه می فهمید که قلب و مغزتون پر شده از چیزایی که براتون نا آشناست. معجونی از احساس خوشی و ناخوشی٬ عشق و نفرت و هزار تا چیز دیگه! ولی شما نمی دونید که اینها از کجا پیداشون شده و تو قلب و روح شما چی کار می کنن.

بهتر عصبانی نشید و کنترلتون از دست ندید وگرنه سر و کارتون با پلیس و شایدم زبونم لال تیمارستان و زندان و ... بیفته! کاری نمی شه کرد! همینه که هست! همه چیز عوض شده! خیلی سریع و یک دفعه! از دست شما هم کاری بر نمی آد!!

آفرین پسر خوب! حالا اسبابت رو جمع کن که باید پیاده شی! قطار رسیده به ایستگاه آخر و شما بلیطتتون باطل شده!

خانمها، آقایان

قطار به ایستگاه آخر رسیده است و ایستگاه دیگری بعد از این وجود ندارد. لطفا از قطار پیاده شوید ورنه تا ابد سرگردان خواهید ماند

داستان این ترانه در پیوند زیر از رادیو زمانه گفته شده است:

http://zamaaneh.com/morenews/2009/06/post_1051.html

این هم ترجمه این ترانه (البته من به جای "گراندولا" نوشتم ایران که با حال و هوای این روزها بیشتر سازگار است):

ایران ای سرزمین سوخته از تابش آفتاب

ای سرزمین برادری

ای کشورم

مردم همانانی هستند که از درون تو فرمان می رانند

در هر گوشه ای دوستی نشسته است

و برابری در چهره اشان موج می زند

در سایه درخت سرو کهنسالی که سن خویش را به یاد نمی آورد

من سوگند خورده ام که آرزوی تو را ای همراه من برآورده سازم

آه ایران ای سرزمین من

این هم ترانه با صدای ماندگار  ژوزه "زکا" آفونسو :

http://www.youtube.com/watch?v=ChILI0qlTH4&feature=related

 

 

آنها نخست تو را نادیده می گیرند

سپس به تو می خندند

بعد با تو می جنگند

و در آخر تو پیروز می شوی

Mahatma Gandhi:

First they ignore you

Then they laugh at you

Then they fight you

 then you win.

سروده آرتور رمبو

ترجمه به فارسی از مانی

در میان آبهای رودخانه بی گدار به پایین سرازیر شدم

در حالی که دیگر نیروی پاروزنان مرا به هیچ سویی نمی کشاند

بومیان نعره زنان آنان را آماج ناوکهای خود ساخته بودند

و پیکرهای برهنه شان را بر فراز تیرهای چوبی رنگین میخکوب کرده بودند

 

من برای آن پاروزنان چیزی نبودم جز حامل گندم فلاندری و کتان انگلیسی

و زمانی که سرانجام آن هیاهو و همهمه بر سر پاروزنان پایان یافت

آبها مرا به خود وانهادند تا روان شوم به هر سو که می خواستم

 

در آن زمستان گذشته،

من در میان امواج سهمگین که خود را به من می کوفتند، راندم

بی اندیشه و واهمه چون کودکان

و آن کناره های دست نیافتنی تا بحال فریاد هیج فاتحی چون من را بر سواحل خود نشنیده اند

 

توفان به شادمانی و هیجان من در میانه دریا برکت داد

ده شب در زیر نگاه خیره چراغهای بندرگاه

سبکبار و بی وزن بر روی امواج رقصیدم

امواجی که سرنوشت ناگزیرشان هماره و بی پایان غلطیدن است

 

مشتاق تر از کودکان برای گاز زدن به یک سیب گس

آبهای سبز رنگ راه به درون چوب صنوبر تنه ام گشودند

لکه های قی و شراب را از تنم زدودند

و سکان و چنگکم را از من گسستند

 

از آن زمان تا کنون من در میان امواج شعر آبتنی کردم

همچنان که ستارگان در من رسوخ می کردند و من به آرامی از یادها و دیدارها ناپدید می شدم،

حریصانه آسمان نیلگون را می بلعیدم.

همان جایی که گاه به گاه مغروق محزونی که آبها با خود آورده اند، پریده رنگ و ربوده شده، بر بستر دریا ته می نشیند.

 

همان جایی که پرتوهای صبحگاهی سوسو زنان،

با آهنگی آرام و هذیان گونه، رنگ آبی را به ناگهان بر آسمان می پاشند،

و پرتوان تر از الکل و بی کران تر از آوای چنگ و بر بط،

شراب تلخ و سرخ فام عشق به بار می نشیند

 

من دریافته ام که آذرخش، ناودانها و خیزابهای کنار دریا، آسمان را می خلند،

دریافته ام که غروب، سحرگاه را چون دسته ای از کبوتران در دامن خود می پرورد

و دیده ام گاهی، آنچه را که آدمیان در رویاهایشان می پنداشتند که دیده اند.

 

من آفتاب پریده رنگ را دیده ام که هراس های اسرارآمیز بر آن سایه افکنده بودند،

و لخته های کشیده بنفش روشنش ساخته،

امواج را دیده ام که چون بازیگران نمایشهای باستانی ،

در دور دست لرزان و فریاد زنان، بر روی هم می غلطیدند و می چرخیدند

من به رویا دیده ام

شبی سبز با دانه های درخشان برف را،

بوسه ای را که به ارامی به سوی چشمان دریا بالا می رفت،

چرخش نا شناخته شیره گیاهی را،

و طلوع زردفام و نیلگون آوازهای فسفرین را

 

همچنان که ماهها از پی هم می گذشتند

من خیزابهایی را همراهی می کردم که چون گله گاوان دیوانه و از بند رهیده

خود را به صخره های مرجانی می کوفتند

و من هیچگاه به رویای خویش هم نیندیشیدم که گامهای نورانی باکرگان مقدس را

توان آن است که دهان خرناس کش دریاها را خاموش کنند

 

آیا در ادراک تو می گنجد که من بر کناره های بسیاری، وهم انگیزتر از فلوریدا گذر کرده ام؟

آن جایی که نگاه یوزپلنگانی در جلد آدمی، با گلها در می آمیخت؟

و آنجاییکه رنگین کمانها بسان افسارهایی بر گله های سبز و زردفام،

در زیر افق دریاها امتداد می یافتند

 

من مردابها و سیاه آبهای بیشماری را دیده ام که تخمیر می شده اند

نهنگ به دام افتاده ای که در میان نی ها و در پنچه تورهایی که در برش گرفته بودند می پوسید

آوار آبها در میانه آرامش

و فاصله هایی که به سوی مغاک و ژرفای بی پایان کشیده می شدند

 

یخ رودها، آفتابهای نقره گون، امواج صدف وار، آسمانهایی از خاکستر گرم و اخگرهای سرخ

کشتی شکسته های مدفون در اعماق خلیج های قهوه ای،

جایی که ماران غول آسا از فراز درختان به هم پیچده ای که عطری سیاه رنگ می پراکنند

به زیر می افتند و حشرات کوچک آنها را می بلعند.

 

من می خواستم که به کودکان نشان دهم امواج آبی رنگی را که چون دسته ای از دلفین ها خودنمایی می کردند

ماهی های طلایی را

ماهی های آواز خوان را

کف ها و حباب هایی از گلها را

که پیکر شناور مرا می جنباندند

و بادهایی وصف ناپذیر که بالهای خود را برای لحظه ای به من می بخشیدند

 

گاهی چون یک شهید، بیزار و خسته از دیرکها وبستها،

دریا مرا در میان آهها و هق هق گریه هایش به آرامی می چرخاند و می غلطاند،

جامی زرد فام از سایه های گل سان به سوی من می گرفت

و من چون بانویی نشسته بر زنوان، بر جای می ماندم.

 

چون یک جزیره، کناره هایم آماج پرخاش های پرندگان جیغ زن دریایی با آن چشمان پریده رنگشان بود

و انباشته از سرگین آنان،

و من خرامان بر روی دریا می راندم زمانی که از میان زنجیرهای نحیفم

مردان غریق به اعماق خواب و خاموشی باز می گشتند

 

باری، اینک منم،

گم شده در میان انبوه گیسوان خلیج های کوچک،

منی که طوفانهای دریایی ام به وادی اثیری عاری از پرندگان رانده اند،

منی که لاشه مستم را که از رسوخ آبها پژمرده است،

هیچ کس یارای رهانیدن و نجات دادن نیست

 

اینک منم

آزاد و رها چون دود، سوار بر مهی بنفش روان به سوی اوج

منی که آسمان سرخ رنگ  گسترده چون دیوار در برابرم را می خلیدم

و به همراه خود برای شاعران بلند مرتبه،

معجونی دلپسند از گل سنگهایی از آفتاب و بلغم سنگهای لاجورد می بردم

 

در آنزمان که ضربات چوب بر موسوم جولای نواخته می شد و او

آسمان تیره آبی رنگ را به درون بادگیرهای سوزان می دمید،

من می دویدم در حالی که ماه های خرد برقی خالکوبی ام کرده بودند،

تخته پاره دیوانه ای که اسب های آبی در پیرامونم به پاسبانی نشسته بودند

 

منی که بر خود لرزیده ام تا از دوردستها

ناله های اسبان آبی را در بستر عاشقانه شان احساس کنم

و زاری گردابهای دریایی هول آور را دریابم

آی ریسندگان ازلی سکون آبی فام

من برای اروپا و آن جان پناه های باستانی اش دلتنگم

 

من مجمع الجزایری از ستارگان را دیده ام

و جزایری که آسمانهای هذیان گویشان را به روی دریانوردان سرگشته می گشایند:

"آیا تو خفته ای؟ آیا تو خود را به عمق این شب بی انتها پرتاب کرده ای؟

آه ای میلیونها پرنده زرین، آه ای آینده که نیروی زندگی در بطن توست"

 

آرى، به راستى بسيار گريسته ام!

سپيده دم ها حزن انگيزست

ماه يك سره سنگدلست و خورشيد ترشروى

عشق نارس مرا از رخوت هاى مستى بخش آكنده است

آخ كه تيرهايم در هم شكست،

آخ كه بايد در دريا فرو روم.

 

از میان تمامی آبهای اروپا،

دلم آبگیری سیاه و خنک در میان رایحه های شبانگاهی می خواهد،

آبگیری که در کنارش کودکی بس اندوهگین زانو زند

و قایقی کاغذی را بر آب روان کند

قایق سست و نزار چون پروانگان در ماه "می"

 

آه ای امواج، شناور در میان بازوان پژمرده و خسته شما،

دیگر مرا توانی نمانده است که در پی کشتی های حامل کتان روان شوم

و یا رخنه ای به  نخوت و غرور پرچمها و نشان ها باز کنم

دیگر مرا توان آن نیست که در زیر نگاه هولناک کشتی های ستبر حامل بردگان، بر آبها روان شوم

 

دلم عجیب گرفته است

احساس تنهایی و خستگی شدیدی می کنم

مادر کاشکی صدایم را می شنیدی

برایم دعا کن

از خدا بخواه که به ما کمک کند

خداوند صدای تو را می شنود و شاید خواسته ات را برآورد

مادر آی مادر کاشکی صدای مرا می شنیدی

رها از عشق بی حد به زندگی

وز چنگ بیم و امید

با سپاسی مختصر

از خدایان سپاسگزاریم که هیچ عمری ابدی نیست

که مردگان هرگز بر نمی خیزند

که حتی خسته ترین رودخانه سرانجام در جایی امن به دریا می ریزد

داشتم خبر زیر را از بی بی سی فارسی می خواندم:
“یک بمبگذار انتحاری در بغداد هنگامی که پلیس مشغول توزیع کمک میان جمعیتی از خانواده های بی خانمان بود، مواد منفجره جا سازی شده در لباسهایش را منفجر کرد و حد اقل 28 نفر را به همراه خود کشت.”

این بمب گذار چه فکر و اعتقادی دارد که خودش و کلی آدم بیگناه دیگر را به کشتن می دهد؟ ایا اصلا به کودکانی که یتیم می شوند و دیگر پدرشان را نمی بینند فکر کرده است؟ آخر این چه ایمانی است که مرگ و خشونت و بی رحمی را تجویز می کند؟ مگر شیعه یا سنی بودن اینقدر مهم است که به خاطر آن آدمی از هم نوع خودش متنفر شود و او و خودش را با انفجار بمب تکه تکه کند؟
دوستانی که کتاب “سفرهای گالیور” (همان که کارتونش زمان بچگی های ما پخش می شد!!) نوشته جاناتان سویفت کشیش ایرلندی سده هفدهم یا هژدهم را خوانده اند حتما به خاطر دارند که گالیور در سفرهایش به جزیره ای پا می گذارد که ساکنینش آدم کوچولوهایی بودند که بر سر شکستن تخم مرغ از سر یا ته آن درگیر جنگهای خونینی با هم شده بودند و جزیره شان را دوشقه کرده بودند و سایه هم را با تیر می زدند!! طعنه زیرکانه ای که آن کشیش رند ایرلندی به هم کیشان خویش در اروپا زده بود.

بخش ششم

همانگونه که قبلا گفتیم پسران و نوه های "شی شوو (Shi Shewu)" عضو ارتش بودند. اگر بخواهیم نمونه ای دیگر به دست دهیم، تاریخ نوین دودمان "تانگ"، توصیفی از خانواده "آن چونگ ژانگ An Chong Zhang" وزیر جنگ سالهای 767 تا 777 دارد. سه نسل از نیاکان این شخص در "وو وی (گانسو) Wu wei (gansu)"، سابایو بودند. در نسل چهارم یکی از اعضای خانواده به نام "آن خنگ گویی An Xing Gui" به خدمت Wudeera در آمد و پس از آن خانواده وارد امور حکومتی گردید. در نسل ششم "آن ژونگ جینگ An Zhong Jing" به مقام نایب رییس کمیساریای نظامی، تحت ریاست "هکسی Hexi" رسید و "آن چونگ ژانگ An Chong Zhang" از نسل هفتم به مقام فرماندهی دست یافت.

پژوهش در این زمینه ها به تازگی آغاز شده است. قبر نوشته های بسیاری از دوران "تانگ" می بایست مطالعه شود تا چگونگی استحاله سغدیان در فرهنگ چینی که در دوران "تانگ" رخ داد، برای ما آشکار گردد. ما قبلا از این دریافته بودیم که شورش و سرکشی "آن لوشان An Lushan" گامی مهم در این فرایند بوده است.

"آن لوشان An Lushan" فرماندار نظامی اصلی در ناحیه شمال شرقی چین در مرز با کره و "کیتان Kitan" بود. پدر او فردی سغدی بود که در امپراطوری ترکان به سمتی منصوب شده و مادرش از ترکان بود. نام نخست او ترجمه مستقیم واژه سغدی "رخشان" به معنای روشنایی است (همانند رکسانا همسر اسکندر مقدونی). او زمانی که پسر چوانی بود در بخشهای شمال شرقی چین شروع به تثبیت موقعیت خود نمود. نخست به عنوان مترجم در میان بازرگانان به فعالیت پرداخت و پس از آن به ارتش پیوست و به جامه سربازان در آمد. او نردبان ترقی را پله به پله پیمود و در ارتش به بالاترین مقام دست یافت. شورش او به سال 775 می رفت که طومار دودمان "تانگ" را در هم پیچد و یکی از دورانهای طلایی چین را به پایان رساند. چینیان تنها به یاری چادرنشینان اویغور بود که توانستند از پس او بر آیند و شورشش را به سال 763 فرو بنشانند. این شورش که یک کودتا از سوی نیروهای نظامی مستقل و بسیار قدرتمند بود، به خوبی در تاریخ ثبت شده است. تا کنون درباره هویت سغدی شورشگران پژوهش درستی انجام نگرفته است. با اینحال شمار بسیاری از نوشته ها این واقعه را شورش سغدیان توصیف کرده و بر پشتیبانی و حمایت جمع کثیری از بازرگانان سغدی از "آن لوشان An Lushan" صحه گزارده اند.   توصیف اینچنین نویسندگان چینی از این پیشامد، پی آمد عقده های بیگانه ترسی و خارجی ستیزی آنان نبوده است، بلکه یافته های نوین این مطلب را ثابت می کند که شورشیان خود بر هویت سغدی خویش تاکید داشته و آن را بیان می کرده اند. "شی سمینگ Shi Seming" که به جانشینی "آن لوشان An Lushan" برگزیده شده بود، خود سغدی بود و بر روی پاره ای از زیورآلات تشریفاتی اش از جنس یشم سبز (که به تازگی کشف شده اند) عنوان اشرافی سغدی "جموک Jamuk" (به معنای گوهر که در زبان چینی Zhaowu نامیده می شود) را همطراز عنوان چینی "هوانگ دی Huangdi" به معنای امپراطور زرد حک کرده بود.

گروه های شورشی عنوان "ژی جی Zhejie" را بر خود نهاده بودند که تقریبا برگرفته شده از واژه سغدی "چاکار (چاکر)" به معنای سرباز حرفه ای است.

جامعه سغدی به واسطه این شورش دچار از هم گسیختگی شد و شمار زیادی از آنان جانب دودمان "تانگ" را گرفتند. اما پس از این واقعه بود که سغدیان ریشه و تبار خارجی و بیگانه خود را پنهان می کردند. شاید بهترین نمونه از این دست "آن چونگ ژانگ An Chong Zhang" وزیر جنگ است. در سال 756 او درخواست نمود که نام خانوادگیش تغییر کند و درباره چرایی آن گفت از این که حامل نامی مشابه "آن لوشان An Lushan" باشد شرمسار است. او نام "لی با اویو Li Baoyu" را برگزید و نام تمام نیاکان خود را نیز تغییر داد. نمونه های بسیار دیگری از این دست که اصرار بر پنهان داشتن هویت خود داشته اند، در دسترس است.

همچنان که سرنوشت پاره ای از این خانواده های سغدی در شمال چین را تا قرن نهم دنبال می کنیم، در می یابیم که روزهای خوش آنان تا آنزمان به پایان رسیده بود. از یک سو بنا به ملاحظات امنیتی، اضمحلال ایشان در فرهنگ و تمدن چینی و به اصطلاح چینی مآب شدن ایشان شتاب بیشتری گرفته بود و از دیگر سو در نیمه دوم سده هشتم، تجارت بین الملل که با خود امواج مهاجران را به همراه داشت، کاملا از هم گسیخته بود و آنچه که از آن در سده نهم احیا گردید هرگز آن قدر و منزلت پیشین را نیافت. بازرگانان پارسی نیز که از راه دریا خود را به بنادر جنوبی چین رسانده بودند، بازیگران اصلی تجارت در این دوره گشتند و بدین سان بود که حضور یکهزار ساله سغدیان در چین به پایان رسید.

 پایان

بخش نخست

بخش دوم

بخش سوم

بخش چهارم

بخش پنجم